HASTALIĞIN TANIMI

MULTİPLE MYELOMA NEDİR?

Multipl Miyelom, genellikle kemik iliğinde bulunan plazma hücrelerinden kaynaklanan nadir bir kan kanseridir. Henüz kesin bir tedavisi bulunmasa da, yeni tedavi yöntemleri hastalara hergeçen gün daha uzun ve daha kaliteli bir yaşam şansı sunmaktadır.

Multipl miyelom (kısaca miyelom), kemiklerde başlayan ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilen bir kan kanseri türüdür. Bu hastalık, kanserli miyelom hücrelerinin kemik iliğinde birikmesi sonucu ortaya çıkar.

Miyelom Nedeni Plazma Hücreleri

Miyelom Hücreleri ve Plazma Hücreleri Kemik iliği, kan hücrelerinin büyük kısmının üretildiği kemiklerin iç kısmındaki süngerimsi yapıdır. Kemik iliğindeki kan, çeşitli hücre türlerinden oluşur. Bunlardan biri de plazma hücreleridir (bir tür beyaz kan hücresi).

Miyelom, normal plazma hücrelerinin anormal miyelom hücrelerine dönüşmesiyle oluşur. Miyelom hücreleri çoğalarak sağlıklı kan hücrelerinin üretimini engeller. Bu durum, semptomlara ve organ hasarına neden olabilir.

Birçok kişi neden kansere yakalandığını merak eder. Miyelom hücrelerinin neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Ancak genellikle bazı genetik mutasyonlarla başlar.

Plazma hücreleri, enfeksiyon ve hastalıklarla savaşmak için antikor (immünoglobulin, Ig) üretir. Normalde bu hücreler yaşlanınca ölür. Ancak genetik değişiklikler, bu hücrelerin ölmeyip çoğalmasına neden olabilir.

Bu anormal hücreler, gereğinden fazla tek tip antikor (monoklonal  M proteini) üretir. Bu proteinler, böbreklere zarar verebilir, kanı koyulaştırabilir ve enfeksiyonlara karşı savunmayı zayıflatabilir. Miyelom genetik olarak miras kalan (kalıtsal) bir hastalık değildir; ancak ailesinde miyelom öyküsü olanlarda risk artabilir.

Multipl Miyeloma ile Ortaya Çıkan Belirti ve Semptomlar

Plazma hücreleri olarak bilinen kan hücrelerinin kanseri olan miyelom, ilerledikçe çok çeşitli semptomlara neden olabilir. Ancak multipl miyelomun erken evrelerinde genellikle dışarıdan bakıldığında hiçbir belirti görülmez ve bu da hastalığın teşhisini zorlaştırır.

Aslında, miyelom hastalarının sadece 5’te 1’i, rutin tıbbi muayene için doktora gittikleri ve kan veya idrar testleri yaptırdıkları için hastalık teşhisi konuyor. Belirtileri olsa bile multipl miyelom kolayca gözden kaçabilir, çünkü yorgunluk gibi yaygın belirtiler diğer sağlık sorunlarına veya hatta yaşlanmaya bağlanabilir.

Kanserli plazma hücreleri kemik iliği içinde çoğaldıkça, varlıklarını çeşitli şekillerde gösterirler. Başlıca üçü genellikle şunlardır: 

Kemik Ağrısı ve Kırıkları :  Kemik ağrısı, genellikle omurgada veya kaburgalarda ancak muhtemelen herhangi bir kemikte, genellikle multipl miyelomun en erken belirtilerinden biridir.

Miyelom hücreleri kemiği parçalayan hücreleri uyarır ve yeni kemik oluşturan hücreleri engeller.  Bu, litik lezyonlar adı verilen kemiklerde deliklere ve osteoporoza (kemik incelmesi) neden olabilir.

Sonuç, hareket ettiğinizde kötüleşen sürekli kemik ağrısı olabilir. Kırılgan kemik bazen kaldırma, hapşırma, yürüme veya öksürme gibi günlük aktivitelerden bile kırılabilir.

Yorgunluk ve Halsizlik: Multipl miyelomlu kişilerde yaygın bir sorundur. Kanser ilerledikçe, anormal plazma hücreleri (miyeloma hücreleri olarak da bilinir) kırmızı kan hücreleri de dahil olmak üzere kemik iliğindeki diğer hücreleri sıkıştırmaya başlar.

Düşük kırmızı kan hücresi sayısı veya düşük hemoglobin — anemi olarak bilinen şey — sizi solgun gösterebilir ve kolayca yorulmanıza veya zayıf hissetmenize neden olabilir.

Sık Enfeksiyonlar:   Miyeloma hücreleri, enfeksiyonla savaşan antikorlar üreten sağlıklı beyaz kan hücrelerini sıkıştırarak bağışıklık sistemini tehlikeye atar. (Miyeloma hücreleri işlevsiz antikorlar üretir.)

Birçok kişi için, multipl miyelomun ilk belirtisi idrar, bronşiyal, akciğer, cilt veya başka bir enfeksiyon türü olabilir. Tekrarlayan enfeksiyonlar ayrıca multipl miyelomun ilerledikçe tedavisini zorlaştırabilir.

Multipl miyelom daha da geniş bir semptom yelpazesinde kendini gösterebilir. Bunlar şunları içerebilir:

Ellerde ve Ayaklarda Uyuşma, Karıncalanma, Yanma veya Ağrı  Miyelom hücreleri, sinirler için toksik olabilen M proteini (diğer isimlerinin yanı sıra monoklonal immünoglobulin olarak da bilinir) adı verilen anormal bir antikor üretir. Bu, periferik nöropati adı verilen bir duruma neden olabilir.

Yüksek Kan Kalsiyum Seviyeleri Nedeniyle Artan Susuzluk ve İdrara Çıkma, Kabızlık, Kafası Karışıklık ve Böbrek Hasarı  Miyeloma hücreleri kemiğin parçalanmasına yol açtığında, kandaki kalsiyum seviyeleri artar ve bu da potansiyel olarak bir dizi soruna neden olur.

Anormal Kanama, Baş Ağrısı, Göğüs Ağrısı, Azalmış Uyanıklık veya Nefes Darlığı  Bu belirtiler, yüksek M protein seviyelerinin kanın koyulaşmasına neden olduğu hiperviskozite sendromu adı verilen bir durumun nadir vakalarında ortaya çıkar.

Multipl Myelomanın Nedenleri ve Risk Faktörleri

Bilim insanları hala multipl miyelomun nedenlerini veya nasıl önleneceğini bilmiyor. Hastalığa yakalanan çoğu insan için bunun net bir nedeni yok. Akciğer kanseri ve cilt kanseri gibi birçok kanser türü sigara içmek ve güneşe maruz kalmak gibi önlenebilir nedenlere bağlanmıştır. Ancak vakaların çok azı önlenebilir risk faktörlerine bağlanmıştır.

Risk faktörleri arasında aşağıdaki hususlar yer almaktadır:

• Yaş Multipl miyelom çoğunlukla 65 yaş üstü yetişkinlerde teşhis edilir.
• Cinsiyet Erkekler kadınlara göre biraz daha fazla risk altındadır.
• Irk Siyah Amerikalılar’ın multipl miyelom hastalığına yakalanma olasılığı beyaz Amerikalılara göre neredeyse iki kat daha fazladır.
• Aile Geçmişi Multipl miyelom hastası yakın bir akrabaya sahip olmak, bir kişinin bu hastalığa yakalanma olasılığını artırır. Multipl miyelom kalıtsal mıdır? Bazen. Ancak multipl miyelom hastası olan çoğu kişinin ailesinde hastalık geçmişi yoktur.
• Obezite Aşırı kilolu veya obez olan kişilerde risk daha yüksektir.
• Diğer Plazma Hücre Hastalıkları Multipl miyelom, belirsiz öneme sahip monoklonal gamopati (MGUS) ve Smoldering (İçten içe Tüten) SMM adı verilen nispeten iyi huylu bir durum olarak başlayıp aktif MM ilşerleyebilir

Multiple Myeloma Tanısı

Multipl miyelom nispeten nadir bir kanserdir. Her yıl tüm yeni kanser vakalarının yalnızca %1,8’ini oluşturur. Her yıl 100.000 kişilik toplumda yalnızca 7,1’i bu hastalığa yakalanmaktadır

Hastalığın  teşhisi her zaman kolay değildir. Aşikar hastalık belirtileri  ortaya çıkmadan çok önce atipik plazma hücrelerinin saldığı anormal protein ve  antikor düzeyleri  uzman olmayan doktorların gözünden kolayca kaçabilmektedir.  Vakaların çoğu 65 yaşında üzerinde olduğu da düşünülürse; zayıflık, yorgunluk  gibi hastalık belirtileri kolaylıkla yaşlanma belirtileriyle karıştırılabilir.

Ancak, hastalığın  erken evrelerde çoğunlukla  belirti vermemesi  (asemptomatik) gecikmenin temel nedenidir. Yaklaşık 5 hastadan 1’i semptomlar ortaya çıkmadan önce bu kansere sahip olduklarını ancak başka bir nedenle  doktora gittiklerinde yapılan kan veya idrar testlerinden  öğrenirler

Multipl Miyeloma Tanısı İçin Kriterler

Myeloma tanısı için; kemik iliğinde %10’u aşan tümöral plazma hücrelerinin salgıladığı anormal proteinlerin yolaçtığı CRAB-SLİM kriterleri olarak bilinen belirti ve bulgulardan en az biri  olmalıdır:

C-Yüksek kan kalsiyum seviyesi

R– Zayıf böbrek fonksiyonu

A– Düşük kırmızı kan hücresi sayısı (anemi)

B– Kemiklerdeki delikler

•  Kemik iliğinde yüzde 60 veya daha fazla plazma hücresi

Lİ- Kanda anormal hafif zincirin ≥100 kat artışı

M- MR’de birden fazla ≥5 mm litik odak lezyonu

Miyelom Öncesi Asemptomatik Protein Artışları

Atipik Plazma Hücresi ve Anormal M  Protein Artış Dışında Henüz Bir Hastalık Bulgusu ve Organ Hasarı  Yoksa; Yüksek Myeloma Dönüşme riski Taşıyan MGUS veya SMM Söz konusudur

Doktorlar bazen rutin bir tıbbi kontrol sırasında alışılmadık derecede yüksek kan ve idrar protein seviyelerine rağmen, kan hemogram, kalsiyum ve böbrek fonksiyonları hala normal ve  kemik hasarı henüz oluşmamış önemi MGUS ve SMM olgularında tedavisiz bekle görme yaklaşımını benimserler. Bu vakalar CRAB-SLIM belirtilerinin ortaya çıkması ve hastalık  ilerlemesi yönünden yakından izlenir.  

Önemsiz Monoklonal Protein (MGUS);  

Anormal plazma hücreleri, kemik iliğindeki hücrelerin yüzde 10’undan daha azını oluşturur. 50 yaş ve üzeri kişilerin yaklaşık yüzde 3’ünde görülür, asemptomatiktir ve tedavi gerektirmez, ancak ilerleme riski yönünden  doktorları alarma geçirir. MGUS’un   miyeloma dönüşme riski genel popülasyondan neredeyse 7 kat daha yüksektir.

Sessiz multiple myeloma (SMM);  

Kemik iliğinde Myelom kadar yüksek yüksek M protein seviyeleri ve kemik iliğinde %10 ila %60 arasında plazma hücresi olmasına karşın henüz aktif hastalık semptom ve CRAB-SLİM bulguları ve semptomları  izlenmeyen kanser öncesi bir durumdur.

SMM’nin aktif miyeloma ilerleme riski genellikle, ilk beş yıl için yılda yaklaşık %10’dur, sonraki beş yıl için yılda %3’e ve sonra yılda yaklaşık %1’e düşer. İlerlemeyi etkileyen faktörler arasında M proteini seviyesi, kemik iliğindeki plazma hücrelerinin yüzdesi ve belirli genetik belirteçler bulunur. 

Yüksek riskli SMM’si olan kişilerin aktif miyeloma ilerleme riskini düşürmek için deksametazon ile veya lenalidomid gibi ilaçlarla tedaviiler iyi sonuç verse de hala her hastaya önerilecek düzeyde kanıt yoktur.

Uluslararası Evreleme Sistemi

Multipl miyelom genellikle Uluslararası Evreleme Sistemi (ISS) kullanılarak evrelendirilir. Sistem dört temel hususa odaklanmaktadır:

Kandaki Albümin, karaciğer tarafından üretilen önemli bir proteindir ve genel sağlığın ve bağışık savaş gücünün  bir göstergesidir.

Kandaki β-2 Mikroglobulin, miyelom hücreleri tarafından üretilen ve yüksek seviyelerde kanserin ileri bir aşamasını gösteren bir proteindir.

Kandaki LDH enzimi vücuttaki dokularda bulunan ve  yüksek seviyelerde doku hasarını veya hastalığın ileri aşamasını gösterir. Yüksek Riskli Genetik anomaliler hastalığın biyolojik riskine işaret eder.

Hastalık Evresinin Hayatta Kalma Karşılığı

Genellikle erken evre multipl miyelomlu kişiler, ileri evredeki kişilere göre daha iyi şanslara sahiptir. Yine de kanser evresi tüm hikayeyi anlatmaz. Bir bireyin hayatta kalma şansı, hastanın yaşı ve genel sağlığı ve en önemlisi gen paterni tümörün biyolojisi ve tedavi yanıtını doğrudan etkiler.  Örneğin 17 kromozomda bir parça kaybı multipl miyelomu daha tehlikeli hale getirir.

Myeloma Tanı Testleri

Eğer doktor bir hastada miyelom olduğundan şüpheleniyorsa, kan ve idrar testleri tanıyı doğrulamaya yardımcı olabilir.

Kan Testleri

Kan testleri hastalığın varlığı, yaygınlığı ve tedaviye yanıtı değerlendirmek için kullanılır. Önemli Bazıları:

Tam kan sayımı: Kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombosit seviyelerini ölçer. Miyeloma hücreleri kemik iliğindeki diğer hücreleri sıkıştırarak seviyelerin düşmesine neden olabilir.

 Periferik Kan muayenesinde rulo formasyonu ve aşırı sedimantasyon yüksekliği dolaşan anormal antikorların sonucudur

Kan Kimyası Testleri:  Kreatinin (yüksek seviyeler böbrek sorunlarını gösterir); kan proteinleri (düşük albümin seviyelerine karşın yüksek toplam protein  ve yüksek kalsiyum seviyeleri en önemli hastalık adına kırmızı alarmdır seviyeleri de  myelom belirtisi olabilir). LDH enzimini ve   β-2 Mikroglobulin  ise miyelom hücreleri tarafından üretilen kanserin ileri evrede olduğunu gösterir.

Kantitatif İmmünoglobulinler  Bu test, kandaki farklı antikor türlerinin (IgG, IgA, IgM, IgD, IgE)  seviyelerini ölçer. Multipl miyelomda  belirli antikorların seviyelerini yükseltebilir veya düşürebilir. Aşırı (antikor-M Proteini ) yüksekliği ve bazen birlikte veya sadece aşırı baskılanmış (immün parazi)  yetersiz antikor düzeyleri de miyelomu düşündürebilir.

Serum  ve İdrar Protein Elektroforezi: Hangi tür M proteini olduğunu gösterir (IgG kappa, IgA lambda vs.).

Serbest Hafif Zincir Testi: Miyelom hücrelerinin yalnızca hafif zincir ürettiği durumlar için önemlidir. Takipte de kullanılır.

Kemik İliği Testleri

Multipl miyelom tanısı koymak için doktorlar kemik iliği ve kemik örneklerini inceler ve kanserli plazma hücrelerini ararlar.

Doktor tarafından analiz için Lokal anestezi altında küçük bir kemik (biyopsi ) ve ilik (aspirasyon) parçası alınır ve mikroskop altında plazma hücresi varlığı sayısı (patlojik boyama) ve akım sitometri ile  değerlendirilir. İlik örneğinden hastalık riskini gösteren genetik normallikler saptanması risk gruplarının belirlenmesinde kritik öneme sahiptir. Örn: 17. kromozom delesyonu, 1q21 amplifikasyonu, t(4;14) translokasyonu yüksek riskli miyelomu gösterir

.

Genel Sağlık Testleri

Tıbbi Geçmiş ; Şu ana kadarki hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar ve ailedeki hastalıklar sorgulanır. Miyelom bazı semptomlara neden olabilir: Kemik ağrısı (özellikle sırt), Yorgunluk, Sık enfeksiyonlar , kemik iliğinde sağlıklı hücrelerin azalması veya kemik/böbrek hasarıyla ilişkilidir.

Fizik Muayene de Doktor; kalp, akciğer ve karın bölgenizi dinler. Organ büyümesi, hassasiyet, morluklar, şişlikler, kas zayıflığı veya nöropati (el/ayakta uyuşma, karıncalanma) gibi bulgular aranır.

Görüntüleme Testleri

PET/BT: Tüm vücut taranır. Aktif miyelom alanları ve kemik hasarı tespit edilir. FDG adlı radyoaktif madde verilir. Bu madde miyelom hücrelerini parlak gösterir.

Düşük Dozlu BT: Vücudu düşük doz x-ray ile tarar. Özellikle litik lezyonları (kemiklerde kırık ve zayıflama) saptamak için kullanılır.

MRG (MRI): Kemik iliği ve yumuşak dokuların detaylı görüntüsünü sağlar. Miyelomla osteoporozu ayırmakta yararlıdır.

Diğer Testler (Bazı Durumlar İçin)

Kan Viskozitesi: M protein artışı nedeniyle kanın yoğunluğunu ölçer.

Ekokardiyogram: Kalp fonksiyonları değerlendirilir.

AL Amiloidoz Testleri: Anormal hafif zincirlerin organlara birikimi (biyopsi ile değerlendirilir).

DİKKAT

Miyelom tedavisinde deneyimli merkezlerden ikinci görüş almak önemlidir. İkinci Görüş Mutlaka Alın

SONRAKİ ADIM NEDİR?

Bu testler sadece tanı değil, tedavi planlaması ve takibi için de gereklidir.

Özellikle kendinde kök hücre nakli düşünülen hastalar klinik  performans düzeyi ve uygunlıuk  yönünden değerlendirme testleri yapılır.

ANAHTAR NOKTALAR

✅ Tanı, tedavi planı ve takip için testler yapılır.
✅ Kan, idrar, kemik iliği ve görüntüleme testleri gereklidir.
✅ FISH testi, genetik risk sınıflaması açısından önemlidir.
✅ İkinci görüş, önemli ve yaygın bir uygulamadır.

Tedavi Seçenekleri

Her şeyden önce; Erken asemptomatik hastalık evresinde   tedavi  İhtiyacı olmayabilir

Kimler Tedavi Edilmeli ve Kimler Edilmemeli

Çoğu kanserde tedavi için genel kural “ne kadar erken, o kadar iyi”dir. Ancak miyelomda doktorlar genellikle erken veya asemptomatik kanseri tedavi etmezler. Bu duruma smoldering multiple myeloma (SMM) denir.

SMM’li kişilerin yaklaşık yüzde 10’u, teşhisten sonraki beş yıl içinde aktif miyeloma dönüşebilmektedir. Bazı doktorlar, yan etkilere neden olabilecek ilaçları hemen reçete etmek yerine, semptomlara karşı tarihsel olarak “bekle ve izle” yaklaşımını benimsemiştir.

Ancak, son araştırmalar SMM’li yüksek riskli kişilerin erken tedaviden faydalanabileceğini gösterdiğini söylüyor. Kan ve görüntüleme testlerine göre aktif multipl miyeloma ilerlemesi açısından  “Yüksek riskli” SMM hastalarında erken tedavinin son dönem tedavi sonuçlarını iyileştirip iyileştiremeyeceğini görmek için bir yapılan dizi kontrollü klinik çalışmaların bu konuda daha ikna edici raporlarına  ihtiyaç vardır.

Tedavi gerektiren Multipl miyelom hastaları genellikle birden fazla yaklaşım içerir.

Tedavinıin amacı: ;

• Hastalığı kontrol altına almak,
• Belirtileri azaltmak,
• Hayat kalitesini artırmak amacıyla uygulanır.

Birçok hasta, tedavi boyunca birden fazla yöntemi birlikte alır. Bazı hastalar için klinik araştırmalara katılmak da bir seçenektir.

Myeloma’da İlk Tedavi Yaklaşımı:Primer Tedavi

Amaç: Miyelom hücrelerini yok etmek ve semptomları hafifletmektir.

💊Çoklu İlaç Tedavisi Kombine Tedaviler

Multipl miyelom tedavisinde genellikle üçlü veya dörtlü ilaç kombinasyonları ile başlanır.

Tipik kombinasyonlar şunları içerir:

• 🎯 Hedefe yönelik tedavi (örneğin: proteazom inhibitörü),
• 🧬 İmmünomodülatör ilaç,
• 💉 Monoklonal antikor,
• 💊 Kortikosteroid.

Bazı hastalarda, tedaviye ikili kombinasyonla başlanıp zamanla üçlü/dörtlü tedaviye geçilir.

Kemoterapi  Kemoterapi ilaçları kanser hücrelerini yok eder, genellikle büyümelerini ve bölünmelerini önleyerek. Bu ilaçlar şunları içerir:

• siklofosfamid (Cytoxan)
• doksorubisin (Adriamisin)
• melfalan (Alkeran)
• etoposid (Toposar)
• sisplatin (Platinol)
• karmustin (Gliadel)
• bendamustin (Bendeka)

Kemoterapi sıklıkla diğer ilaç kategorilerini de içeren bir tedavi rejiminin bir parçasıdır.

Myeloma’da Hedefli Tedaviler

 Bu tür ilaçlar, kötü huylu hücrelerin hayatta kalmasına yardımcı olan kanserdeki veya çevresindeki dokulardaki belirli genlere veya proteinlere odaklanır. Hedefli ilaçlar, sağlıklı hücrelere verilen hasarı sınırlarken kanser hücrelerinin büyümesini ve yayılmasını engelleyen bu ilaçlar:

• Proteazom İnhibitörleri:   Bortezomib (Velcade), karfilzomib (Kyprolis) ve iksazomib (Ninlaro) gibi ilaçlar, hücrelerdeki proteinleri sindiren proteazom adı verilen miyelom hücrelerindeki spesifik enzimleri hedef alır.
• Nükleer İhracat İnhibitörleri:  Selinexor (Xpovio), miyelom hücrelerinin vücudunuzun kansere karşı doğal savunmalarından kaçınmak için kullandığı bir proteini engeller. Bir steroid veya proteazom inhibitörü ile birlikte verilir.

İmmünoterapi Bu strateji, multipl miyelom tedavisinde oyunu değiştirme potansiyeline sahip olabilir. Vücudunuzun kendi bağışıklık sistemini kullanarak kanserle birkaç farklı biçimde savaşır.

• İmmünomodülatör İlaçlar: Bu ilaçlar, bağışıklık sistemini uyararak multipl miyelom’a karşı etkili olduklarını kanıtladılar. Talidomid (Thalomid) ve lenalidomid (Revlimid), yeni teşhis konmuş hastaları tedavi etmek için onaylanmıştır. Lenalidomid ve pomalidomid (Pomalyst), tekrarlayan miyelomu tedavi eder.
• Monoklonal Antikorlar:   Elotuzumab (Empliciti), daratumumab (Darzalex) ve isatuximab (Sarclisa) miyelom hücrelerine bağlanır ve kendi bağışıklık sisteminizi saldırmak üzere harekete geçirir. Bu ilaçlar ayrıca miyelom hücrelerini doğrudan öldürür. Teclistamab-cqyv (Tecvayli) bispesifik bir antikor. Kanser hücrelerine karşı bir bağışıklık saldırısını aktive etmek için aynı anda hem T hücresi adı verilen bir beyaz kan hücresine hem de bir miyelom hücresine bağlanabilir.
• Kimerik Antijen Reseptörü (CAR) T Hücre Terapisi             Bu tedavide, kanımızdan alınan kendi T hücreleriniz vücudunuza geri verilmeden önce kanser hücre proteinlerini  tanımlayabilir ve öldürebilir şekilde değiştirilirler.  Idecabtagene vicleucel (Abecma) ve ciltacabtagene autoleucel (Carvykti), yalnızca miyelom hücrelerinde bulunan BCMA proteini hedef alır.

• Diğer İlaç Tedavileri Multipl miyelom hastaları genellikle prednizon gibi steroidlerle tek başına veya kombinasyon terapisinde tedavi edilir. Miyelomhücrelerinin neden olduğu kemik hasarının kötüleşmesini önlemeye yardımcı pamidronat (Aredia), zoledronik asit (Reclast) gibi bifosfonatlar ve denosumab (Prolia) adı verilen bir monoklonal antikor tedavileri esas tedavileri destekler

Multipl Miyelom İçin Kök Hücre Nakli

Çoklu ilaç tedavisinden sonra bazı hastalarda kendi kök hücreleri kullanılarak nakil yapılır.
Bu işlem:

1. Yüksek doz kemoterapi ile miyelom hücrelerini yok eder,
2. Ardından önceden toplanmış sağlıklı kan hücreleri geri verilir.

Bu işlem herkes için uygun olmayabilir.
Uygunluk; yaş, genel sağlık, organ fonksiyonları ve kişisel tercihlere göre değerlendirilir.Bir doktorun multipl miyelom tanısı koyduktan sonra verdiği ilk kararlardan biri, hastanın kök hücre nakli için uygun aday olup olmadığına karar vermektir.Bazı hastalarda, örneğin başka ciddi tıbbi rahatsızlıkları olanlarda, kök hücre naklinin riskleri faydalarından daha ağır basabilir.Ancak kök hücre nakli için yeterince sağlıklı olan kişiler için bu, en iyi prognoza sahip tercih edilen tedavi olabilir.

Kök hücreler, kanda ve kemik iliğinde bulunan ve kırmızı kan hücrelerine, beyaz kan hücrelerine ve trombositlere dönüşen hücrelerdir. Kök hücre nakli, kanserli kök hücreleri sağlıklı olanlarla değiştirmeyi amaçlar.

Radyoterapi

Doktorlar, multipl miyelom nedeniyle hasar gören, kemoterapiye yanıt vermeyen, ağrıya neden olan veya kırılma tehlikesi olan kemik bölgelerini tedavi etmek için radyasyon tedavisini kullanabilirler.

Kemik veya yumuşak dokudaki soliter tümörlerin tedavisinde de en sık kullanılan tedavisinde lokal olarak uygulanır. Genellikle Amaç;

• Ağrılı kemik hasarını hafifletmek,
  • Plazmasitom (tek odakta miyelom) tedavisi için kullanılır.

Cerrahi

Multipl miyelomda nadiren kullanılır. Amaç:

• Omurga kırıklarının stabilizasyonu,
  • Bası yapan plazmasitomların çıkarılması olabilir.

Multipl Miyeloma Destek Tedavileri

Kanser hücrelerini öldürerek miyelomu remisyona sokmayı amaçlayan tedavilere ek olarak, ağrı, halsizlıik gibi kanseri tedavi etmeyi zorlaştıran semptomları azaltmaya çalışılır.

Düşük  Antikor sayımlarının nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlarla mücadele eden hastalara, IVIG veya intravenöz immünoglobulin verilir.

Miyelom ve kanser tedavileri kırmızı kan hücrelerini  düşürmesiyle (anemi) hastaların yorgun ve güçsüz hissetmesini durumunda kan transfüzyonları bir miktar rahatlama sağlayabilir.

Damarlarındaki kan akışını zorlaştıran anormal  yüksek M protein seviyelerini  Plazmaferez ile düşürülebilir. . Hastanın bir damarına yerleştirilen kateter ile alınan kan bir makineye akar ve M proteinleri dolu plazma atılır ve yerine sağlıklı  donör plazması veya tuzlu su ile değiştirilir.

Tedavi Sırasında Oluşabilecek Komplikasyonları

Multipl miyelom, bazıları çok ciddi olabilen bir dizi komplikasyona neden olabilir:

• Düşük Kan Sayımları Miyelom hücreleri kemik iliğinde çoğaldıkça, kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositler için daha az yer bırakırlar. Anemi olarak bilinen bir durum olan düşük kırmızı kan hücresi seviyeleri, yorgunluğa ve güçsüzlüğe neden olabilir. Beyaz kan hücresi sayınızdaki bir düşüş, vücudun savaşma yeteneğini azaltabilir. Trombosit eksikliği, küçük sıyrıklar veya kesiklerden bile önemli morarma ve kanamaya yol açabilir.
• Kemik ve Kalsiyum Sorunları Miyelom hücreleri eski kemiğin parçalanmasını hızlandırabilir ve yeni kemiğin oluşumunu yavaşlatabilir. Bu, osteoporoza yol açarak kırık riskini artırabilir. Kemikler o kadar kırılgan hale gelebilir ki öksürme ve yürüme gibi normal aktiviteler bile kemiğin kırılmasına yol açmaya yetebilir.
• Baskılanmış Bağışıklık Sistemi Miyelom hücreleri, enfeksiyonla savaşan beyaz kan hücrelerinin hem niteliğini hem de niceliğini etkileyerek enfeksiyon riskini artırır.
• Böbrek Hasarı Miyeloma hücrelerinin ürettiği bir antikor böbreklere zarar verebilir ve böbrek yetmezliğine yol açabilir.

Klinik Araştırmalar

• Yeni tedavi yöntemlerinin denendiği araştırmalardır.
• Standart tedavilerle birlikte veya karşılaştırmalı uygulanır.
• Her hasta klinik çalışmalara katılamaz; uygunluk kriterlerine göre değerlendirilir.

Klinik araştırmalara katılanlar, gelecekteki hastalar için ilerlemeye katkı sağlar.

Nüks Eden ve ilerleyen Olgularında Tedavi

Miyelom yeniden ortaya çıktığında ( Relaps-Nüks) veya ilerlediğinde  (Progresyon-İlerleme) durumunda ikinci basamak tedavi seçeneklerini yeniden belirlenmelidir.

• Relaps (Nüks): Miyelom tedavi sonrası geçici iyileşmeden sonra geri döner.
• Progresyon: (ilerleme) Tedaviye rağmen hastalığın kötüleşmeye devam etmesi anlamına gelir.

⮞ Her iki durumda da tedaviye yeniden başlanması gerekir. İlerleyici hastalıkta yeni akıllı tedaviler her basmak için etkili tedavi  seçenekleri sunmaktadır

Nüks ve İlerlemede Kullanılabilecek Tedavi Seçenekleri

Relaps/progresyon durumunda da çok sayıda etkili tedavi seçeneği vardır:

9.1.  Yeni Kombinasyonlu İlaç Tedavileri

Daha önce kullanılmamış farklı hedefe yönelik tedaviler, immünomodülatörler, monoklonal antikorlar kombinlenebilir.

Örnek kombinasyonlar:

• Daratumumab + pomalidomid + deksametazon
• Elotuzumab + lenalidomid + deksametazon
• Karfilzomib + lenalidomid + deksametazon

9.2. Tekrar Kök Hücre Nakli

Eğer önceki kök hücre naklinden uzun süreli yanıt alındıysa (> 18 ay), ikinci bir nakil düşünülebilir. Daha önce toplanan hücreler kullanılabilir.

9.3. CAR T-Hücre Tedavisi

Hastanın kendi T hücreleri genetik olarak modifiye edilir. Özellikle çoklu tedaviye dirençli hastalar için uygundur. Yüksek etkinlik gösterse de ciddi yan etkileri olabilir (ör. sitokin salınım sendromu).

9.4. Bispesifik Antikorlar

Hem miyelom hücrelerine hem de bağışıklık hücrelerine bağlanarak kanser hücresinin hedeflenmesini sağlar. Yeni ve umut verici bir tedavi türüdür.

9.5. Klinik Araştırmalara Katılım

Deneysel tedavi yöntemleriyle erişilemeyen ajanlar kullanılabilir.Özellikle birçok tedaviye dirençli hastalar için önemli bir seçenektir.

Tedavi Seçiminde Dikkate Alınacak Diğer Etkenler

• Yaş ve performans durumu
• Böbrek fonksiyonu, kalp durumu
• Önceki tedaviye alerji veya toksisite gelişimi
• Hasta tercihi (oral vs. IV tedavi, yaşam tarzı)

Takip ve Değerlendirme

• Tedaviye başlandıktan sonra:
• Kan testleri ile M protein düzeyi ve serbest hafif zincirler izlenir,
• İdrar testleri ile protein düzeyi kontrol edilir,
• Görüntüleme (PET/BT, MRG) ile kemik lezyonları takip edilir.

Bu testlerle tedaviye yanıt ve hastalığın ilerleyip ilerlemediği belirlenir.

Anahtar Noktalar

✅ Miyelom tekrar edebilir; bu durum genellikle yeni bir tedavi gerektirir.
✅ Birden çok tedavi seçeneği mevcuttur; daha önce alınan tedaviler dikkate alınarak seçim yapılır.
✅ Kök hücre nakli, CAR-T ve klinik araştırmalar önemli seçeneklerdir.
✅ Tedavi hedefi: Hastalığı yeniden kontrol altına almak ve yaşam kalitesini korumaktır.

Multipl Miyelom ile Nasıl Yaşanır?

Başa çıkma stratejileri arasında dinlenmeye ve tempolu aktivitelere öncelik vererek yorgunluğu yönetmek yer alır. Destek grupları ve danışmanlık duygusal stresle başa çıkmada yardımcı olabilir ve aile ve arkadaşlarla bağlantıda kalmak önemli bir teşvik sağlar. Uzman önerileri ayrıca uygun beslenmeyi, susuz kalmamayı ve hastalığın ilerlemesini ve tedavinin yan etkilerini izlemek için düzenli kontrolleri vurgular. Olumlu bir zihniyet, proaktif öz bakım ve güçlü destek ağları, multipl miyelomla başa çıkarken yaşam kalitesini iyileştirebilir.

Multipl miyelom ve tedavileri; kemiklerde zayıflık, enfeksiyonlar, yorgunluk, kansızlık, böbrek hasarı ve diğer sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle destekleyici bakım:

•        Tedaviye uyumu artırır,

•        Yan etkileri kontrol altına alır,

•        Hastanın genel sağlığını korur.

Neden Destekleyici Bakım Gerekir?

Hangi ana tedavi verilirse verilsin, destekleyici bakım her hasta için gereklidir: Semptomları ve yan etkileri azaltır

1. 🦴 Kemik Sağlığının Korunması

Miyelom, kemiklerde litik lezyonlara neden olur → kırık, ağrı, yüksek kalsiyum seviyesi.

Tedavi:

o   Bisfosfonatlar (ör: zoledronik asit)

o   Denosumab

•Bu ilaçlar kemik yıkımını yavaşlatır ve ağrıyı azaltır.

•Not: Çene osteonekrozu riski nedeniyle diş muayenesi önerilir.

2. 💧 Böbrek Fonksiyonlarının Korunması

M proteinlerinin böbreklerde birikmesi hasara yol açar.

Öneriler:

o     Bol sıvı alımı (idrarda protein atılımını azaltmak için)

o     Nefrotoksik ilaçlardan kaçınmak

o     Düzenli kreatinin takibi

o     Gerekirse nefroloji desteği

3. 🛌 Yorgunlukla Mücadele

En sık görülen şikayetlerden biridir.

Nedenleri: O Kansızlık (anemi), enfeksiyon, uyku bozuklukları, depresyon

Yöntemler:

o     Hafif egzersiz (yürüyüş, germe)

o     Gerekirse kan transfüzyonu

o     Psikolojik destek

4. 🧫 Enfeksiyonların Önlenmesi ve Yönetimi

Miyelom ve tedaviler bağışıklığı baskılar.

Önerilen önlemler:

o     Aşılar: Grip, COVID-19, pnömokok, zona

o     Antibiyotik profilaksisi (özellikle lenalidomid kullananlarda)

o     İntravenöz immünglobulin (sık enfeksiyonu olan hastalara)

5. ❤️ Kalp Sağlığının Korunması

Bazı miyelom tedavileri kalp fonksiyonunu etkileyebilir (ör: karfilzomib).

Takip: EKG, ekokardiyografi

Gerekirse: Kardiyoloji desteği

6. 🩸 Kan Desteği

Anemi veya trombositopeni gelişirse:

o   Eritrosit transfüzyonu

o   Trombosit süspansiyonu

Bazı hastalara eritropoietin desteği verilebilir.

7. 😷 Kan Pıhtılarını Önleme

İmmünomodülatör ilaçlar (lenalidomid, talidomid) pıhtı riskini artırır.

Koruyucu önlem: Aspirin, düşük molekül ağırlıklı heparin veya warfarin

8. 🤕 Ağrı Yönetimi

Kemik ağrıları yaygındır.

Tedavi seçenekleri:

o   Parasetamol

o   Opioidler

o   Radyoterapi (lokal kemik ağrısı için)

o   Sinir bloğu veya palyatif bakım

9, Psikososyal Destek

Multipl miyelom kronik bir hastalıktır. Bu nedenle:

•Kaygı, depresyon ve belirsizlik duygularıyla başa çıkmak önemlidir.

•Psikolojik danışmanlık, hasta destek grupları, sosyal hizmet uzmanı rehberliği önerilir.

10. Beslenme ve Egzersiz

• Dengeli beslenme → enfeksiyon direncini artırır, yorgunluğu azaltır.

• Hafif fiziksel aktivite → kemik sağlığına katkı sağlar, kas gücünü korur.

11.Palyatif Bakım

Palyatif bakım sadece yaşamın sonu için değildir.

Her aşamadaki hastalara, özellikle:

• İlerlemiş miyelom

• Ağrı kontrolü zor olan hastalar

• Tedaviye yanıt vermeyen hastalar için önerilir.

Amaç: Konforu artırmak, acıyı azaltmak, psikolojik destek sağlamaktır.

Anahtar Noktalar

✅ Destekleyici bakım, tedaviyi tamamlar, semptomları hafifletir.

✅ Multidisipliner yaklaşım gerektirir.

✅ Hastanın yaşam kalitesini artırır ve komplikasyonları azaltır.

Multipl Miyelom Diyeti

Multipl miyelom hastasının, bazen bir şeyler yemek isteyeceği son şeydir. Bu kan kanserinin semptomları ve tedavinin yan etkileri iştahınızı keser veya eskisi kadar çok ve rahat yemek yemenizi zorlaştırabilir. Ancak doğru besinleri ve bunlardan yeterli miktarda almak iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

Kanser tedavisi sırasında tüketilen besinler enerji açısından zengin olmalı ve yeterli miktarda protein ve yağ içermelidir. Vücudun temel enerji kaynağı karbonhidratlardır. Proteinler, vücut dokularının büyümesine ve onarımına yardımcı oldukları ve bağışıklığı güçlendirdikleri için hayati bir besindir. Kanser hastalarında protein ihtiyacı artar.

Yetersiz protein ve enerji alımı iyileşmeyi yavaşlatır ve enfeksiyona karşı direnci azaltır. Yapılan araştırmalar, yüksek proteinli diyet uygulayan kanser hastalarında ölüm oranının azaldığını göstermiştir.

Yağlar aynı zamanda vücut için bir enerji kaynağı görevi görür, bu nedenle çoklu doymamış ve tekli doymamış yağlar içeren sağlıklı yağlar tüketilmelidir. Trans yağ oranı yüksek besinler ise en aza indirilmelidir.

A , C, E vitaminleri, çinko ve selenyum güçlü antioksidan özellikler gösterir ve serbest radikallerle savaşmaya yardımcı olur. Aşağıda kemoterapi sırasında iyileşmeyi hızlandırmak ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için gerekli besinleri sağlayan yiyecek önerileri bulunmaktadır.

• Tam tahıllar , meyveler ve sebzeler karbonhidrat, lif, vitamin ve mineral açısından zengin kaynaklardır.
• Balık, yağsız et, kümes hayvanları, yumurta, az yağlı süt ürünleri, kuruyemişler, mercimek, tam tahıllar ve soya içeren besinler protein açısından zengin kaynaklardır.
• Aromasız protein tozu gibi protein takviyeleri çorbalara, patates püresine ve shake’lere eklenebilir.
• Ceviz, badem ,  keten tohumu, ayçiçeği ve aspir tohumu gibi kuruyemişler lif, protein ve sağlıklı yağlar açısından zengindir.
• Fıstık ezmesi veya badem ezmesi gibi kuruyemiş ezmelerini krakerlerle, elmalarla tüketebilir veya smoothielere karıştırabilirsiniz.
• badem, ceviz ve ayçiçeği çekirdeği gibi kuruyemişlerle hazırlanan yoğurdu, yüksek proteinli bir atıştırmalık görevi görür.
• Zeytinyağı, fıstık yağı, kanola yağı, ayçiçeği yağı, aspir yağı ve keten tohumu yağı gibi bitkisel yağlar sağlıklı yağlar içerir.

Birkaç diyet ipucu ve püf noktası, sağlıklı beslenmenizi ve vücudunuzu beslemenizi kolaylaştırabilir. Ayrıca, doğru yiyecekleri seçmenize yardımcı olabilecek bir diyetisyenle çalışma konusunda doktorunuza danışın.

Ne Zaman Yemeli

Gün boyunca iki veya üç büyük öğün yemek yerine birkaç küçük öğün yemek daha kolay olabilir. Enerjinizi koruyabilir ve daha az mide bulantısı hissetmenize yardımcı olabilir. Ayrıca, sabah veya öğle yemeği gibi yiyecekleri daha kolay idare edebileceğiniz belirli bir zaman da olabilir. Acıktığınızda atıştırmalıkları elinizin altında bulundurmaya çalışın. Yeterli kalori almanın bir yolu olarak öğün yerine geçen shake’leri de düşünün.

Yemeniz Gereken Yiyecekler

Diyetinizdeki doğru türdeki yiyecekler size en iyi besin dengesini sağlayabilir ve semptomlarınıza veya tedavinin yan etkilerine yardımcı olabilir. Ayrıca susuzluğunuzu gidermek için et suyu ve bol su içmek isteyeceksiniz. Diyetisyeninize günlük diyetinize bu yiyecekleri eklemeyi sorun:

Yeşillikler. Meyve ve sebzeler vücudunuzun kendini yeniden inşa etmesine yardımcı olan antioksidanlarla doludur. Ayrıca ağrı kesicilerin ve bazı kanser tedavilerinin yan etkisi olabilen kabızlıkla da savaşırlar . Doktorunuz pişmiş sebze ve meyve tüketmenizi isteyebilir. Çiğ ürünler bazen enfeksiyon kapma şansınızı artırabilir, bu da multipl miyelom veya tedavileri bağışıklık sisteminizi zayıflattığında tehlikelidir.

Lif . Kemoterapiden dolayı kabızlık çekiyorsanız, diyetinizdeki lif miktarını artırmak isteyebilirsiniz. Vücudunuzun yiyecekleri parçalamasına ve bağırsaklarınızı temizlemesine yardımcı olur. Su ve kuru erik suyu da işlerin hareket etmesini sağlar. İyi lif kaynakları şunlardır:

•  Elma ve armut gibi meyveler

•  İncir ve kuru erik gibi kurutulmuş meyveler

•  Tam tahıllar

•  Yulaf ezmesi ve diğer tahıllar

•  Kuruyemiş ve fasulye

•  Brokoli, havuç, kereviz ve enginar gibi sebzeler

Yumuşak yiyecekler. Öte yandan, ishalle uğraşıyorsanız, doktorunuz MPET diyeti olarak bilinen düşük lifli bir diyet yemenizi isteyebilir:

•  muzlar

•  Pirinç

•  Elma püresi

•  Tost

Demir . Kemik iliğinizde biriken kanser hücreleri sağlıklı kan hücrelerinizi kalabalıklaştırabilir. Bu, anemi adı verilen kırmızı kan hücrelerinin eksikliğine neden olabilir . Bu olursa, şunlar gibi daha fazla demir açısından zengin yiyecekler yemeniz gerekebilir:

•        Yağsız etler

•        Fasulye

•        Koyu, yapraklı yeşillikler

Vitaminler ve mineraller . Doktorunuz veya diyetisyeniniz sağlıklı kalmak için yeterli besin aldığınızdan emin olmak için günlük bir takviye almanızı önerebilir. Bunlar şunları içerebilir:

•      D vitamini

•      Balık yağı

•      Folat

Doktorunuza danışmadan herhangi bir takviye almaya başlamayın. Bazıları tedavinizin ne kadar iyi işlediğini etkileyebilir.

Nelerden Kaçınmalısınız?

Multipl miyelom bağışıklık sisteminizi zayıflattığı için sizi hasta edebilecek yiyeceklerden uzak durmanız gerekir, bunlar arasında şunlar yer alır:

•    Yıkanmamış meyve ve sebzeler

•    Akışkan yumurtalar

•    Pastörize edilmemiş içecekler

•    Çiğ et veya balık, Suşi

Ağız yaralarınız varsa, puding veya patates püresi gibi yutması kolay yiyecekleri deneyin. Dilinizi ve ağzınızı tahriş edebilecek baharatlı yiyeceklerden kaçının.

İlaçlarınız ve diğer tedavilerinizle birlikte, yaşam tarzı değişiklikleri kansere karşı mücadelenizde büyük bir etkiye sahip olabilir. Sağlıklı beslenme alışkanlıkları ilk başta zor olabilir, ancak faydaları vücudunuzun önümüzdeki yıllarda daha güçlü kalmasına yardımcı olabilir.

Multipl Myeloma Hastalığınız Olduğunda Neden ve Nasıl Egzersiz Yapmalısınız

Hareket etmek istemeseniz bile şunları yapmalısınız: Düzenli aktivite, zayıflamış kemikleri güçlendirmeye, tedaviden kaynaklanan kilo alımını engellemeye, ruh halinizi iyileştirmeye ve daha fazlasına yardımcı olabilir.

Eğer multipl miyelom hastasıysanız, spor salonu üyeliği veya iyi bir çift yürüyüş ayakkabısı iyi bir başlangıç olabilir.

Araştırmalar , düzenli egzersizin her türlü kanser hastası için, özellikle de tedavi sırasında faydaları vardır; öyle ki, 2022’de yayınlanan kılavuzlar, onkologları, kanser tedavisi sırasında hem aerobik egzersizin hem de kuvvet antrenmanının “yorgunluğu azaltabileceği; kardiyovasküler zindeliği, fiziksel işlevi ve kuvveti koruyabileceği; ve bazı popülasyonlarda yaşam kalitesini iyileştirebileceği ve kaygı ve depresyonu azaltabileceği” yönündeki kanıtlara dayanarak hastalara fiziksel aktivite önermeye teşvik etmektedir.

Nadir görülen bir kan kanseri türü olan ve kısaca miyelom olarak da bilinen multipl miyelom hastalarında aktif olmak ve fiziksel olarak formda olmak, hastalığa ve tedavisine özgü yan etkilerin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Miyelomun Yönetiminde Egzersizin Faydaları

multipl miyeloma dayeni ilaçlar sağ kalım oranlarını önemli ölçüde iyileştirdi; bu da hastalığa sahip kişilerin kalp hastalığı ve düzenli fiziksel aktivitenin önlemeye yardımcı olabileceği yaşa bağlı diğer rahatsızlıklar için risk altında olacak kadar uzun yaşadıkları anlamına geliyor.

Bunun ötesinde, düzenli egzersiz miyelomla yaşayan insanlara şu konularda yardımcı olarak bir dizi fayda sağlar:

Kilo kontrolü Aşırı kilolar, multipl miyelom için standart bir tedavi olan steroid kullanan kişiler için özel bir endişe kaynağıdır., “Birçok dikkatsiz hasta için tedavi sırasında 15, 20 veya 25 kilo almak alışılmadık bir durum değildir.

Özellikle tedavide sıkça kullanılan steroidlerin kan şekerini artırma eğiliminde olması ve diyabet riskinin artması elbette, fazla kilo alımını tetiklemesi ile  bağlantılıdır.

Enerjiyi artırın, çünkü hem miyelom hem de onu tedavi eden bazı ilaçlar kırmızı kan hücrelerini tüketebilir (anemi olarak bilinir) . Bu da genel yorgunluğa katkıda bulunabilir. Kırmızı kan hücreleri kaslara ve organlara enerji veren oksijen taşır.  Ekim 2021’de yayınlanan bir inceleme, düzenli fiziksel aktivitenin Multipl miyelom hastalarında kan hücresi sayısını artırmaya yardımcı olabileceğine dair kanıtlar buldu.

Uykuyu iyileştirin, BCJ incelemesine göre, ağrı, ilaç, depresyon ve anksiyete gibi faktörler nedeniyle miyelomlu kişilerde uykusuzluk ve diğer uyku sorunları yaygındır. Düzenli egzersiz bunları iyileştirmeye yardımcı olabilir. Verina, steroidler de dâhil olmak üzere bazı kanser tedavilerinin uykusuzluğa ve diğer uyku bozukluklarına neden olabileceğini ekliyor.

Kan pıhtılarıyla savaşın, MMRF’ye göre, özellikle steroidlerle birlikte alındığında belirli miyelom ilaçları, obezite ve fiziksel aktivite eksikliği gibi kan pıhtısı riskini artırır. Çalışmalar, düzenli egzersizin aşırı kilo kontrolü ve fiziksel aktiviteyle kan pıhtısı riskini ve derin ven trombozu riskini azaltma da etkili olabileceğini söylüyor.

Ruh sağlığını destekleyin, Teşhis anından itibaren, tedavi boyunca ve hatta remisyondayken bile, miyelomlu kişiler  Uluslararası Miyelom Vakfı’na göre genellikle kaygı veya depresyon yaşarlar . Düzenli fiziksel aktivite ruh halini iyileştiren hormonların (endorfinler) salınmasını tetikler ve ayrıca anlık stres ve endişeden bir dikkat dağıtma yaratabilir.

Tedaviyi egzersiz ile destekleyin, Herhangi bir kanser hastası için, çok az egzersizden kaynaklanan sedanter etkiler (halsizlik, yorgunluk ve nefes darlığı) tedaviye katlanmayı zorlarken fiziksel aktivitelerle tedaviyi destekleyenlerde iyi yanıtı artırırken ve ilaçları dada iyi  tolere ettiklerini göstermektedir.

Egzersiz Rutinini Artırmak. Multipl miyelomunuz olduğunda aktif olmak bazen söylendiğinden daha kolaydır, bunun hastalığa özgü bir dizi nedeni vardır. Birincisi iskelet sağlığıdır: MMRF’ye göre miyelomlu kişilerin %85’i kadarında osteoporoz veya kemik lezyonları vardır, bunlar genellikle omurgada, pelviste ve göğüs kafesinde görülür ve bu da ağrıya neden olabilir ve kırık riskini artırabilir.

Bu nedenle, bir egzersiz programına başlamadan önce kemiklerinizin görüntüleme taramaları ve diğer testlerle değerlendirilmesi önemlidir. Hafif ağırlıkları güvenli bir şekilde idare edebilecek kadar güçlülerse, hafif direnç antrenmanı kemiklerinizi daha güçlü ve kırılmaya daha az eğilimli hale getirebilir.

Periferik nöropatik Uyuşma ve Ağrıyı azaltın. Genellikle myelom tedavisinde kullanılan hemen tüm ilaçlar ellerde ve ayaklarda ağrı, uyuşma veya güçsüzlüklere yol açmaktadır. Bu durumda; hızlı bir yürüyüş zorlayıcı olabilirse de sabit bir bisiklet pedalı çevirmek faydalı olabilir.  Düzenli her gün alınmak zorunda olan ilaçların yol açtığı bu can sıkıcı ağrı ve yanmalar için yapılan düzenli egzersizin hastaların kendini iyi hissetmelerini artırdığı ve yorgunluğu azalttığı biliniyor.

Yavaşça başlayın ve ilerleyin. Egzersize yeni başladıysanız, hemen tüm gücünüzü ortaya koymayın. Porto genellikle yeni başlayanlara 15 dakikalık yürüyüşle başlar, bu da üç ayrı beş dakikalık yürüyüşe bölünebilir. Doktorları kuvvet antrenmanını onaylayan hastalar için direnç bantlarına veya hafif dambıllara yönelir veya hatta bir müşterinin vücutlarının nasıl tepki verdiğini görmek için ağırlıklar olmadan bir hareket aralığında hareket etmesini sağlar.

Kendinizi eğitin. Amerikan Spor Hekimliği, kanser  tedavisi sırasında ve sonrasında gücünüzü, dayanıklılığınızı ve işlevselliğinizi koruyacağınız; güvenli ve düzenli egzersizi, doğru ve güvenli yapmayı öğrenmenin ve hatta hayat programının bir parçası  haline getirmenin gerektiğini söylemektedir.

Vücudunuzu dinleyin. Egzersizde, belli bir derecede sertlik veya ağrı sorun değil, ancak kendinizi acı veya olası yaralanma noktasına kadar zorlamayın. “Acıyorsa, durun,” diyor. “Ağrı ve acı size sorun olmayabilir, ancak myelomun bir kemik hastalığı olduğunu unutmamak gerekir.”

Esnek olun. Yoğun tedavi günleri altında iseniz, bu dönemdeki yoğun aerobik rutininizi ve yüklenmelerinizi basit germe – esneme programları veya yoga ile değiştirmenizi önerebiliriz.

Egzersiz yapamayacağınızı varsaymayın. kardiyo veya ağırlık kaldırmaya uygun olmasanız bile sandalye yogası veya havuz egzersizleri gibi vücudunuzu hareket ettirmenin birçok yolu vardır. Üstelik hafif yürüme egzersizleri her zaman uygundur. Şimdiye kadar hayat rutininizde spor ve egzersiz olmamış olsa dahi artık myelom ile mücadelede fiziksel aktivitenin yadsınamaz gücünden yaralanmanın tam zamanı olacaktır. “Unutmayın, myelom hastası için uzun sağlıklı ve kaliteli yaşamın sırları dengeli beslenme, düzenli uyku ve hayatın ritmine yerleştirilmiş bir fiziksel aktivite programı, sizi sadece myelomla başa çıkmada desteklemeyecek, myelom ile başlayan bu yeni hayatınız eskisinden daha renkli ve  hareketli olacaktır”